Czym jest?
Wyrok zaoczny to szczególny rodzaj orzeczenia sądowego w postępowaniu cywilnym, który może być wydany, gdy pozwany jest bierny w procesie. Jest to narzędzie, które pozwala sądowi na rozstrzygnięcie sprawy bez konieczności udziału pozwanego w rozprawie. Podstawowe regulacje dotyczące wyroku zaocznego znajdują się w Kodeksie postępowania cywilnego (KPC).
Kiedy może zostać wydany wyrok zaoczny?
Wyrok zaoczny to orzeczenie, które sąd wydaje bez przeprowadzenia pełnej rozprawy z udziałem pozwanego, jeżeli ten nie stawił się na posiedzenie lub nie złożył odpowiedzi na pozew. Jest to narzędzie mające na celu usprawnienie postępowania w sytuacji, gdy pozwany unika udziału w procesie.
Wyrok zaoczny może być, po pierwszy, wydany w przypadku niezłożenia odpowiedzi na pozew: Sąd może wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany w wyznaczonym terminie nie złożył odpowiedzi na pozew. Jest to fakultatywna przesłanka, co oznacza, że sąd ma swobodę decyzji.
Po drugie zaś sąd może wydać wyrok zaoczny w sytuacji niestawiennictwa na rozprawie lub brak udziału. Sąd wyda wyrok zaoczny, jeżeli mimo niezłożenia odpowiedzi na pozew skierowano sprawę do rozpoznania na rozprawie, a pozwany nie stawił się na tę rozprawę, albo mimo stawienia się nie bierze w niej udziału. W tym przypadku sąd ma obowiązek wydać wyrok zaoczny (o ile nie zachodzą negatywne przesłanki).
Skutki wyroku zaocznego
Wydanie wyroku zaocznego powoduje przede wszystkim. iż Sąd przyjmuje twierdzenia powoda o twierdzeniach zawartych w pozwie za prawdziwe. Sąd odstępuje od tego tylko wtedy, gdy twierdzenia te budzą uzasadnione wątpliwości lub zostały przytoczone w celu obejścia prawa. A zatem sąd wydaje wyrok zgodnie z żądaniem powoda.
Ponadto wyrokowi zaocznemu sąd z urzędu nadaje rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że powód, nawet jeśli wyrok nie jest jeszcze prawomocny, może od razu złożyć wniosek o nadanie mu klauzuli wykonalności i rozpocząć egzekucję komorniczą (np. zająć wynagrodzenie, rachunek bankowy pozwanego).
Ponadto pozwany przeciwko któremu zapadł wyrok zaoczny, ponosi koszty rozprawy zaocznej i ewentualnego sprzeciwu, nawet jeśli wyrok zaoczny zostanie później uchylony (chyba że jego niestawiennictwo było niezawinione lub nie dołączono do akt nadesłanych do sądu przed rozprawą wyjaśnień pozwanego).
Sprzeciw od wyroku zaocznego
Pozwany ma możliwość obrony przed wyrokiem zaocznym poprzez złożenie sprzeciwu od wyroku zaocznego. Należy go wnieść w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia pozwanemu wyroku zaocznego. W sprzeciwie pozwany musi przytoczyć wszystkie zarzuty przeciwko żądaniu pozwu oraz fakty i dowody na ich uzasadnienie. To bardzo ważne, ponieważ niezgłoszone w sprzeciwie zarzuty i dowody mogą zostać pominięte w dalszym postępowaniu.
Skutkiem wniesienia skutecznego sprzeciwu jest to, iż sprawa będzie się toczyć dalej, aż do wydania „końcowego wyroku” w którym sąd uchyli, bądź utrzyma w mocy wyrok zaoczny. Niemniej jednak wyrok zaoczny wskutek sprzeciw nie traci automatycznie mocy. A zatem stanowi on dalej tytuł egzekucyjny, który po nadaniu klauzuli wykonalności może stanowić podstawę do prowadzenia egzekucji. Niemniej jednak pozwany może w sprzeciwie od wyroku zaocznego złożyć wniosek o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności bądź jego zawieszenie co spowoduje, że wyrok nie będzie mógł być podstawą egzekucji.